Τα videogames ως brand names

Σκεφτείτε ότι πάτε ένα βράδυ στον Κιάμο. Προσγειώνεστε στο τραπέζι σας, παραγγέλνετε το ουίσκι σας και τσουπ, μετά από λίγο, σκάει μύτη το γκαρσόνι φέρνοντας, παγάκια, νερά, κοκακόλες® και «ξηροί καρποί», εν ολίγοις το ποτό με τα παρελκόμενα. Φυσικά αυτό που μετράει –και κοστίζει- είναι το ποτό και όχι τα τζάντζαλα-μάντζαλα που το συνοδεύουν. Κι όμως, για να γίνει ελκυστικό το πακέτο, ούτε ο Johnny Walker έρχεται μόνος του, ούτε μπορείτε να ζητήσετε απ’ το γκαρσόνι να σας φέρει φυστίκια, αμύγδαλα, μηλαράκι και μια γκαζόζα.

Είναι πολλά τα λεφτά Άρη

Αφήστε τώρα τον Κιάμο στην άκρη και ελάτε στα δικά μας. Ας ξεκινήσουμε με ένα δεδομένο: ένας τυπικός AAA τίτλος, για να φτάσει στο λεγόμενο break-even point, το σημείο δηλαδή που τα έσοδα είναι ίσα με τα έξοδά του (να ‘ρθει «ίσα βάρκα, ίσα νερά» με άλλα λόγια), πρέπει να πουλήσει περίπου 2 εκατομμύρια αντίτυπα παγκοσμίως. Το συγκεκριμένο νούμερο δεν είναι πλέον ούτε πρωτότυπο, ούτε απλησίαστο. Το Homefront ας πούμε, αποτελεί το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα του πώς μία ξεδιάντροπη αντιγραφή-φούσκα, μπορεί να σαρώσει εμπορικά χάρη στο καλό marketing. Βέβαια υπάρχουν και εξαιρέσεις και μάλιστα δεν είναι λίγες. Πάρτε ας πούμε το LA Noire, το οποίο κόστισε στη Rockstar έναν κερατά λεφτά. Και όταν λέω κόστισε, βάζω μέσα τα πάντα: αμοιβές δημιουργών, ηθοποιών και λοιπών συντελεστών, marketing, παραγωγή, διανομή. Ένας τέτοιος τίτλος, προφανώς θέλει πάνω από 2 εκατομμύρια κομμάτια για να φέρει πίσω απλώς τα όσα επενδύθηκαν πάνω του. Πόσα; Με βάση τα όσα γνωρίζω, εικάζω γύρω στα 3,5 με 4 εκατομμύρια.

Ο μεγαλύτερος φόβος των εκδοτικών εταιρειών αυτή τη στιγμή, όσο απίθανο κι αν σας φαίνεται, είναι οι νέες IP, τα νέα franchises δηλαδή που ο κόσμος δεν γνωρίζει. Γιατί; Εύκολο. Πάρτε το παράδειγμα του Call of Duty. Δεν πα’ να ‘ναι μια παπαριά καμαρωτή το Modern Warfare 3; Θα πουλήσει τη μάνα του και τον πατέρα του, κι αυτό διότι τα «αρρωστάκια» και οι άσχετοι που δεν θα το ψάξουν καν, θα πάνε είτε σε αυτό που ξέρουν, είτε σε αυτό που θα δουν στην τηλεόραση. Και έτσι, στην περίπτωσή μας, η EA που θα ‘χει (;) ένα ομολογουμένως καλύτερο προϊόν, το Battlefield 3, θα πρέπει να τα «ακουμπήσει» ακόμα πιο χοντρά για να πείσει τον κόσμο να της δώσει μια ευκαιρία. Ε, κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και με τα νέα franchises. Ο εκδότης πρέπει να ξηλωθεί κανονικότατα προκειμένου το παιχνίδι του να παίξει παντού. Σε κέρδος δεν προσβλέπει ούτε γι’ αστείο φυσικά. Σπέρνει τώρα για να θερίσει μετά. Πότε μετά; Στο sequel. Ή στο τρίτο παιχνίδι της σειράς. Ανάλογα.

Αυτόν ξέρετε, αυτόν εμπιστεύεστε

Έτσι λοιπόν και με δεδομένα τα ρίσκα που κρύβει η ανάπτυξη μιας νέας IP, οι εταιρείες είναι πολύ λογικό να πηγαίνουν στα σίγουρα, προτιμώντας franchises που ο κόσμος γνωρίζει –και άρα νιώθει πιο κοντά του. Τι γίνεται όμως στην περίπτωση που αυτά κουράσουν, πού το κοινό τα βαρεθεί; Μην πηγαίνετε μακριά, δείτε τι έγινε με τα rhythm games, τα Guitar Hero, τα Rock Band, τα DJ Hero και τα Band Hero –ναι, η Activision ως συνήθως το πήδηξε τόσο μέχρι που ψόφησε. Το είπε πάρα πολύ ωραία ο Toshimichi Mori της Arc System Works προχθές: «Η μόδα στα videogames κάνει κύκλους». Όπως την πάτησαν λοιπόν τα rhythm χθες, έτσι αύριο, σε μικρότερο βαθμό βέβαια, θα την πατήσουν τα FPS, μεθαύριο τα sandbox, αντιμεθαύριο τα racing και πάει λέγοντας.

Έστω ότι μια εταιρεία το ‘χει γυρίσει σε ετήσιες παραγωγές, όπως τα Battlefield, τα Call of Duty ή τα Assassin’s Creed κι ας μην είναι FIFA, Pro ή UFC που κατά κάποιον τρόπο η ίδια τους η φύση επιτάσσει την σε ετήσια βάση κυκλοφορία τους. Κατ’ αρχάς δεν της έρχονται τσάμπα. Χρειάζονται έρευνα και ανάπτυξη κι αυτές, ειδάλλως ο κόσμος θα καταλάβει ότι του πουλάνε φύκια για μεταξωτές κορδέλες και θα ρίξει μαύρη πέτρα στο franchise μια και καλή. Εν πάση περιπτώσει, ακόμα κι αυτές έχουν έξοδα. Όσο για τα έσοδα, μη φανταστείτε ότι είναι τόσο πολλά που φέρνουν τα κέρδη της αρκούδας. Ακόμα και το Call of Duty να πάρει κανείς ως παράδειγμα, παρά τα λεφτά που φέρνει, η Activision ξοδεύει ένα τάνκερ δολάρια τον χρόνο για να το βάλει σε τηλεόραση, έντυπα και ηλεκτρονικά Μέσα, να διοργανώσει πρεμιέρες, να φέρει σελέμπριτις για να το παίξουν για 30 δευτερόλεπτα. Το κέρδος λοιπόν δεν είναι μεγάλο, τουλάχιστον όχι όσο φαντάζεστε –γιατί ακόμα κι έτσι, παραμένει γιγάντιο.

Τι μπορεί να κάνει λοιπόν μια εταιρεία για να μεγαλώσει τα κέρδη της από ένα franchise; Το να φτιάξει κι άλλα παιχνίδια απορρίπτεται, εκτός κι αν μιλάμε για τίτλους στο iPhone (άντε, χαριστικά και στα Android και Windows Phone 7). Που και πάλι τα έσοδα δεν είναι εξασφαλισμένα μιας και το casual κοινό δεν είναι σίγουρο πως θα αγκαλιάσει ένα core παιχνίδι ή έστω έναν τίτλο που βασίζεται σε ένα τέτοιο franchise. Σε διαφορετική περίπτωση, το FIFA 11 και το The Sims 3 θα έπρεπε να γαμ**σαν και να έδερναν στο App Store, και όχι το Angry Birds.

Μια ποικιλία (και δυο ουζάκια)

Τον δρόμο στους εκδότες videogames δείχνουν στην ουσία οι κατασκευαστές των κονσόλων. Ποιος είναι αυτός; Η εξάπλωσή τους στον χώρο της ψυχαγωγίας. Γενικότερα. Το gaming καλώς ή κακώς έχει κάποια στενά πλαίσια. Απευθύνεται σε ένα κοινό το οποίο μπορεί να μεγαλώνει μεν, ωστόσο δεν παύει να αποτελεί ένα πεπερασμένο σύνολο περιορισμένων δυνατοτήτων. Οπότε με κάποιον τρόπο οι εταιρείες θα πρέπει να επεκταθούν και στα πέριξ του gaming. Πού; Στις «αδελφές» βιομηχανίες κατ’ αρχάς, τον κινηματογράφο, τη μουσική, τα παιχνίδια. Η μόνη που έχει πιάσει πραγματικά το νόημα στα μάτια μου είναι η Ubisoft.

Δεν έχει περάσει πολύς καιρός από τότε που η γαλλική εταιρεία δημιούργησε στούντιο που θα ασχολείται αποκλειστικά με τη μεταφορά παιχνιδιών της στον κινηματογράφο, αφ’ ενός εξασφαλίζοντας πως τα franchises της δεν θα κακοποιηθούν από κάποιον επίδοξο Uwe Boll, αφ’ ετέρου ότι δεν θα μπλέξει με τρίτες εταιρείες και θα κολλήσει όπως άλλες παραγωγές –μην πάτε μακριά: Uncharted, Halo, World of Warcraft. Τα Assassin’s Creed βέβαια προσφέρονται για τέτοιου είδους εκμετάλλευση: είναι όσο ιντελεκτουέλ πρέπει, είναι «artsy», είναι πιασάρικα και έχουν δημιουργήσει ένα καλό πάτημα για μια συμπληρωματική ταινία. Ποιος δεν θα ‘θελε να δει ένα φιλμ με πρωταγωνιστή έναν ασασίνο στην Αναγεννησιακή Ρώμη και μπόλικη ίντριγκα, δράση και βία; Της πόρνης θα γινόταν. Με τον τρόπο αυτό βέβαια, η Ubisoft θα ‘κονομήσει ποικιλοτρόπως: και έσοδα απ’ την ταινία θα ‘χει, και τις πωλήσεις του franchise θα αυξήσει.

Το ίδιο έκανε παλιότερα η Eidos με τα Tomb Raider, το franchise που για ‘μένα έγινε πιο lifestylish από οποιοδήποτε άλλο στην ιστορία του gaming. Το «γκελ» που έκανε η Lara Croft στον κόσμο ήταν τέτοιο που οτιδήποτε είχε τη βυζαρού αρχαιολόγο πάνω, ξεσκιζόταν να πουλάει. Είτε επρόκειτο για παιχνίδι, είτε για mousepad, είτε για μαξιλαροθήκη. Βέβαια στην περίπτωση της Eidos μπλέχτηκαν και τρίτες εταιρείες που αγόρασαν δικαιώματα και η κατάσταση περιπλέχθηκε αλλά όπως και να ‘χει, το Tomb Raider δεν παύει να ‘ναι ένα franchise, ένα γνωστό brand name, που δείχνει τον δρόμο στους υπόλοιπους. Αν πλάι στα videogames και τις ταινίες βάλει κανείς τυχόν soundtracks και φυσικά το merchandizing (από action figures και μπρελόκ, μέχρι βιβλία, άλμπουμ, μπλούζες και ό,τι μπορείτε να φανταστείτε –αν δεν μπορείτε, μια βόλτα στο eBay θα κάνει τη φαντασία σας να οργιάσει), τότε τα έσοδα μιας εταιρείας από ένα franchise πολλαπλασιάζονται.

Φυσικά αυτό δεν είναι απόφαση που μπορεί να παρθεί εν μία νυκτί. Μιλάμε για franchises ικανά να τα καταφέρουν σε ένα τέτοιο εγχείρημα. Προσοχή: όχι για καλά παιχνίδια. Αυτό είναι το λιγότερο. Για πιασάρικα παιχνίδια λέμε, από franchises που θα γνωρίσει κάποιος στο σινεμά ή μέσα από ένα βιβλίο και εν συνεχεία θα τα δοκιμάσει και στην κονσόλα. Μπορώ να σας μιλήσω από ιδία πείρα αν θέλετε: ακριβώς έτσι είχα γνωρίσει σε μια φίλη μου που δεν είχε ως τότε την παραμικρή σχέση με το gaming, τα Assassin’s Creed. Της είχα δώσει να διαβάσει το Assassin’s Creed: Renaissance, το βιβλίο που σχετιζόταν με το Assassin’s Creed II. Το «ρούφηξε» και μόλις έμαθε ότι αυτό βασιζόταν σε videogame, αφού το σκέφτηκε λίγο, πήρε Xbox 360 και παρέα το παιχνίδι. Για πόσους μήνες, έπαιζε μόνο αυτό, δεν την ενδιέφερε κάτι άλλο –αυτό έγινε μόλις το τερμάτισε.

Χρειάζεται ποιότητα, υπόβαθρο, διαρκής ροή χρήματος, μπόλικη υπομονή και σχέδιο προκειμένου να πετύχει η δουλειά. Έτσι Όταν όμως και πετύχει, καληνύχτα σας.

Κομματάκι υπέροχο, ταξιδιάρικο και άκρως καλοκαιρινο. Κουράγιο, έρχεται Σ/Κ!